Μου αρέσουν τα vintage ρολόγια από αισθητική άποψη και τα κυνηγάω (όσο μου επιτρέπει η τσέπη μου), αλλά επίσης με συναρπάζει η ιστορία που μπορεί να κουβαλάει ένα παλιό ρολόι, η διαδρομή του κι οι πληροφορίες που ανακαλύπτει κανείς καθώς ιχνηλατεί την προέλευσή του. Το τελευταίο μου απόκτημα είναι μια ενδιαφέρουσα τέτοια περίπτωση.
Πρόκειται για ένα ρολόι μάρκας Webb C. Ball Co, μιας μάρκας που δεν είχα ξαναδεί, αλλά μου κέντρισε το ενδιαφέρον λόγω του σχεδιασμού του, που παρέπεμπε σε vintage Longines και Hamilton της δεκαετίας του '30, απ' τα οποία κυκλοφορούν αρκετά - όποτε πετύχαινα κανένα το ζήλευα όμως λόγω υψηλής τιμής δε μπορούσε να τ' αγοράσω. Η αγγελία έγραφε «απόλυτα λειτουργικό» - κουρδιστό, ασφαλώς. Το ότι λειτουργούσε σε συνδυασμό με την πολύ καλή εξωτερική του κατάσταση μου έκανε μεγάλη εντύπωση, καθώς ήμουν σχεδόν πεπεισμένος πως επρόκειτο για ένα ρολόι της δεκαετίας του '30. Η τιμή ήταν 110€. Αναζήτησα λοιπόν πληροφορίες για τη μάρκα στο Google και στο Chat GPT. Κι ορίστε τι βρήκα:
Ο Webb C. Ball υπήρξε μία από τις πιο σημαντικές μορφές της αμερικανικής ωρολογοποιίας. Ήταν ωρολογοποιός από το Κλίβελαντ του Οχάιο, και έγινε γνωστός ως ο άνθρωπος που έθεσε τα πρότυπα ακρίβειας για τα σιδηροδρομικά ρολόγια στις Η.Π.Α.
Το 1891, μετά από ένα τραγικό σιδηροδρομικό δυστύχημα στο Kipton του Οχάιο (λόγω καθυστέρησης 4 λεπτών ενός μηχανικού ρολογιού), ο Ball ανέλαβε να οργανώσει το σύστημα πιστοποίησης ρολογιών για τους σιδηροδρομικούς. Έτσι γεννήθηκε ο “Official RR Standard”, που καθόριζε:
-Απόκλιση το πολύ ±30 δευτερόλεπτα την εβδομάδα.
-Ελάχιστο 17 jewels.
-Ρυθμιζόμενο σε 5 θέσεις.
-Χειροκίνητος μηχανισμός με lever set (όχι crown set) για αποφυγή τυχαίας ρύθμισης.
Η Ball Watch Co. έγινε το σύμβολο της αξιοπιστίας και της ακρίβειας στην εποχή του ατμού.
Η Ball δεν κατασκεύαζε τους μηχανισμούς εξ ολοκλήρου, αλλά τους παρήγγελλνε σε κορυφαίους κατασκευαστές: Hamilton, Elgin, Waltham, Hampden, Longines (μέσω Wittnauer). Αυτό έκανε τα Ball ρολόγια υβρίδια αμερικανικής ποιότητας και ελβετικής τεχνογνωσίας.
Μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, γύρω στα τέλη της δεκαετίας του 1920, η Ball άρχισε να παράγει και ρολόγια χειρός, απευθυνόμενη σε επαγγελματίες και αξιωματικούς.
Η ιστορία του Ball και της εταιρείας του μου άρεσε, κι έτσι αποφάσισα ν' αγοράσω το ρολόι στα τυφλά, χωρίς να μπορώ να δω τον μηχανισμό του - κι ό,τι ήθελε προκύψει. Οι πιθανότητες, άλλωστε, να έχει ποιοτικό ελβετικό μηχανισμό, φαίνονταν μεγάλες. Έκανα ένα μικρό παζάρι, όπως είθισται σε αυτές τις πλατφόρμες, και το πήρα στα 90€. Με το που το παρέλαβα, αφού το κούρδισα να βεβαιωθώ ότι δουλεύει, εντυπωσιασμένος απ' την απαλή αίσθηση και τον γλυκό ήχο κουρδίσματος, το πήγα στον ρολογά μου να το ανοίξει και να δούμε τον μηχανισμό, όπου μας περίμεναν ευχάριστες εκπλήξεις:
Ο μηχανισμός ήταν λοιπόν πράγματι ελβετικός και για την ακρίβεια Longines, της οποίας επίσημος αντιπρόσωπος τότε στις ΗΠΑ ήταν η Wittnauer. Αργότερα ανακάλυψα πως πρόκειται για μια πρώιμη έκδοση του cal. 9L της Longines, η οποία αντί για 17 ρουμπίνια έχει 15, κάτι που χρονολογεί με ακρίβεια το ρολόι μου στην περίοδο 1928-1931. Βρήκα μάλιστα μια φωτογραφία της νεότερης έκδοσης μαζί με καντράν και δείκτες της Longines. Εδώ μπορείτε να δείτε πως το καντράν είναι ουσιαστικά ίδιο όσον αφορά τα ψηφία, τα σχήματα, την τοποθέτησή τους κτλ.
Και περνάμε στο καπάκι:
Εδώ βλέπουμε αρχικά πως η κάσα ήταν κατασκευασμένη από την αμερικανική Wadsworth, η οποία εκείνη την εποχή έφτιαχνε κάσες για πολλές γνωστές μάρκες της εποχής όπως Hamilton, Longines, Gruen. Το υλικό της είναι προφανώς ορείχαλκος επιχρυσωμένος με λευκό χρυσό 14 καρατίων. Εκείνο όμως που με ιντρίγκαρε περισσότερο, είναι οι ημερομηνίες που αναγράφονται, οι οποίες είναι προφανώς ημερομηνίες σέρβις. Μαθαίνουμε έτσι πως το (κατά πάσαν πιθανότητα) πρώτο σέρβις έγινε το 1935, για ν' ακολουθήσουν κι άλλα --προφανώς από τον ίδιο ρολογά-- το '36, '37, '40, '42, '43, '45' '46. Ένα ρολόι λοιπόν που συντηρήθηκε με συνέπεια στα πρώτα του χρόνια από τον πρώτο του ιδιοκτήτη...
Για το τέλος άφησα το caseback, το οποίο παρουσιάζει επίσης ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον:
Όπως βλέπετε, υπάρχει χαραγμένο το όνομα Howard J. Ruetenik, κι από κάτω Orwell, O. (που σημαίνει Ohio). Αυτονόητο πως θα τον έψαχνα. Και παραδόξως τον ανακάλυψα, στο Family Search, μια ιστοσελίδα εύρεσης προγόνων-οικογενειακού δέντρου:
https://ancestors.familysearch.org/en/L7T7-PYT/howard-julius-ruetenik-1895-1978 Δεν ήταν δηλαδή κάποιο σημαίνον πρόσωπο, ένας απλός άνθρωπος ήταν, όμως έχουν καταχωρηθεί κάποιες στοιχειώδεις πληροφορίες γι' αυτόν, όπως το πού έζησε, πόσα παιδιά είχε κτλ. Επάγγελμα δυστυχώς δεν αναγράφεται. Βρήκα μόνο το επάγγελμα του πατέρα του, αγρότης και οπωροπώλης, ο οποίος πέθανε το 1947. Άραγε έχει αυτό σχέση με το ότι τα αναγραφόμενα σέρβις του ρολογιού σταματούν το 1946; Ενδεχομένως, σκέφτηκα, ο Howard να κληρονόμησε αυτό το ρολόι από τον πατέρα του, και μετά είτε να μην το πήγαινε για σέρβις, είτε να το πήγαινε σε κάποιον ρολογά που δεν κράταγε ιστορικό σέρβις στο καπάκι. Το caseback άλλωστε γράφει Orwell, και στο Family Search, διαβάζουμε πως ο Howard έζησε στο Orwell μετά το 1950 - οπότε προφανώς και έγινε η χάραξη.
Λεπτομέρειες, θα μου πείτε, που δεν έχουν σημασία, αλλά εμένα πραγματικά με συναρπάζει πώς ένα ρολόι από το 1930 έφτασε σήμερα στα χέρια μου. Ένας μηχανισμός, ξεκινώντας από την Ελβετία, γίνεται ρολόι στην Αμερική, φοριέται για χρόνια στο χέρι ενός ανθρώπου γεννημένου το 1895 που πέθανε το 1978, να καταλήγει το 2025 στο δικό μου χέρι στην Ελλάδα, σε μια κατάσταση εκπληκτική για την ηλικία του, εσωτερικά και εξωτερικά. Προσωπικά, βρίσκω πολύ γοητευτική την παλαιότητα του καντράν, με την πατίνα, το γκριζάρισμα και τα σημάδια του. Μου αρέσουν επίσης τα τανκ ρολόγια, και το είχα έτσι κι αλλιώς σκοπό ν' αποκτήσω κάποτε ένα. Χαίρομαι διπλά λοιπόν γι' αυτή την ευκαιρία που μου δόθηκε. Το ρολόι αυτό πρόκειται να το φοράω, με προσοχή φυσικά, και πιστεύω ότι θα το χαρώ πολύ.
Όποιος γνωρίζει οποιεσδήποτε πληροφορίες για τα ρολόγια της εποχής εκείνης, ας γράψει, θα ήθελα πολύ να μάθω. Μια ερώτηση, ας πούμε, που μου δημιουργήθηκε είναι ποιοι και γιατί χάραζαν στα καπάκια των ρολογιών τα ονόματά τους. Ήταν κοινή πρακτική της εποχής ή σήμαινε π.χ. δώρο;
