Η ακρίβεια ενός μηχανικού ρολογιού επηρεάζεται από μια σειρά παραγόντων, όπως μεταξύ άλλων, η θερμοκρασία, η υγρασία, τα μαγνητικά πεδία, τα «χτυπήματα»/βίαιες κινήσεις που δέχεται το ρολόι και βεβαίως η βαρύτητα.
Ενώ ορισμένοι από αυτούς τους παράγοντες αντιμετωπίζονται από την ωρολογοποιία με τη χρήση νέων υλικών (αντι-μαγνητικών, θερμοαντοχής κλπ) για την κατασκευή των εξαρτημάτων του μηχανισμού, η βαρύτητα παραμένει ένας παράγοντας που δεν εξουδετερώνεται εύκολα.
Πως επηρεάζει η βαρύτητα την ακρίβεια του ρολογιού μας?Αυτό που πρέπει να σκεφτούμε είναι πως βασικά εξαρτήματα του ρολογιού όπως η «τρίχα» (το γνωστό hairspring) και το μπαλανσιέ ή με απλά λόγια εκείνο το μέρος του μηχανισμού που ευθύνεται για την ακρίβεια, λειτουργούν κατά κύριο λόγο σε δύο διαστάσεις. Το ρολογάκι μας είναι ένας «επίπεδος» μηχανισμός ο οποίος όμως όταν το φοράμε κινείται στις τρεις διαστάσεις του χώρου, ακολουθώντας φυσικά την κίνηση του καρπού και του σώματός μας.
Κι ενώ συμβαίνουν τα παραπάνω, η βαρύτητα έλκει το ρολόι και το μηχανισμό του πάντα προς τα κάτω.
Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα ο μηχανισμός να δέχεται σε κάθε στιγμή, δύναμη βαρύτητας σε διαφορετικό επίπεδο (ανάλογα με την κλίση που έχει κάθε φορά το ρολόι σε σχέση με το οριζόντιο επίπεδο) και άρα διαφορετικής έντασης.
Όταν ο ρολογάς μας, ρυθμίζει λοιπόν την ακρίβεια του ρολογιού, αυτό γίνεται σε μια θέση, συνήθως στην οριζόντια (του πάγκου εργασίας του). Από τη στιγμή όμως που θα το φορέσουμε στον καρπό, το ρολόι θα αλλάζει θέση σε σχέση με τη βαρύτητα, και κατά συνέπεια θα αλλάζει και η ακρίβειά του. Θα "χτυπά" (διάβαζε ταλαντώνεται) πιο γρήγορα, ή πιο αργά.
Θα έχετε ίσως παρατηρήσει πως σε πιο ακριβά ρολόγια που επαίρονται για την ακρίβειά τους, οι πιστοποιήσεις τους αναφέρουν τη ρύθμιση της ακρίβειας σε περισσότερες από μια θέσεις πλέον της οριζόντιας, δηλαδή σε διάφορες γωνίες σε σχέση με την πάντα προς κάτω βαρύτητα.
Τι είναι το TourbillionΤίποτα άλλο από μια έξυπνη κατασκευή, που επιτρέπει εντός της, την περιστροφική κίνηση του συγκροτήματος «τρίχα-μπαλανσιέ» ώστε να αντισταθμίζονται οι μεταβολές της ακρίβειας του μηχανισμού που είναι συνέπεια της θέσης του ρολογιού μας σε σχέση με το οριζόντιο επίπεδο. Δηλαδή σε σχέση με τη γωνία που δέχεται την έλξη της βαρύτητας.
Κάτι σαν κι αυτό!
Αν ο πιτσιρίκος φορούσε μηχανικό ρολόι και περιστρεφόταν διαρκώς, τότε αυτή η κατασκευή θα ήταν ένα Tourbillion και μάλιστα από τα καλύτερα, για το μηχανισμό του ρολογιού!
Δηλαδή, αν –ας πούμε – στην οριζόντια θέση το ρολόι μας κερδίζει 3 δλ την ήμερα και στη θέση «πλάγια με κορώνα πάνω» χάνει 1 δλ την ημέρα. Τότε σε κάθε μια από τις άπειρες διαφορετικές θέσεις που μπορεί να λάβει στο χώρο κερδίζει η χάνει αναλόγως.
Με το Tourbillion να «περιστρέφει» διαρκώς και προς πάσα κατεύθυνση το μέρος του μηχανισμού που ευθύνεται για την ακρίβεια του ρολογιού, αυτό που επιτυγχάνεται είναι το «ισοζύγιο» κέρδους-απώλειας να τείνει στο μηδέν.
Όπως θα καταλάβατε, το Tourbillion κάνει συνεχώς και μηχανικά αυτό που οι περισσότεροι κάτοχοι μηχανικών ρολογιών κάνουν χειροκίνητα και όταν το ρολόι δεν φοριέται: ανάλογα με το κέρδος ή την απώλεια σε δευτερόλεπτα κάθε ημέρα, προσπαθούν να ισοσταθμίσουν τοποθετώντας το ρολόι σε διαφορετική θέση κάθε βράδυ και αφήνοντας το να λειτουργεί έτσι. Το γνωστό dial-up dial-down κλπ.
Φυσικά, το Tourbillion - κι αυτό είναι η σύλληψη του εφευρέτη του- δεν περιστρέφει ολόκληρο το ρολόι αλλά μόνο το μέρος εκείνο του μηχανισμού που ευθύνεται για την ακρίβεια!
Προς πάσα κατεύθυνση και διαρκώς? Χμμμ... Αυτό δεν είναι και τόσο ακριβές για όλα τα είδη Tourbillion.Υπάρχουν Tourbillion που περιστρέφουν με ρυθμό μια περιστροφή ανά λεπτό το συγκρότημα «τρίχα-μπαλανσιέ» και μόνο στο επίπεδο. Όχι σε 3 διαστάσεις.
Αυτό επιτυγχάνει να διατηρεί την ακρίβεια που αποκτήθηκε μετά από τη ρύθμιση στην οριζόντια θέση (στον πάγκο του ρολογά μας...) γιατί όταν το ρολόι είναι επίπεδο και παράλληλο στο έδαφος, είτε υπάρχει αυτό το Tourbillion είτε όχι δεν επηρεάζει την όποια ακρίβεια. Μολονότι περιστρέφεται το Tourbillion η περιστροφή αυτή στο οριζόντιο επίπεδο δεν επηρεάζει την ακρίβεια θετικά ή αρνητικά. 'Όταν όμως το ρολόι φορεθεί και κινείται στο χώρο, η περιστροφή του Tourbillion έχει ως αποτέλεσμα να ισοσταθμίζονται οι απώλειες με τα κέρδη, αφού με την περιστροφή επιτυγχάνει να βρίσκεται το συγκρότημα «τρίχα-μπαλανσιέ» σε διαφορετική θέση κάθε φορά.
Ιδού:
Υπάρχει φυσικά και το «απόλυτο» Girard-Perregaux Tri-Axial Tourbillon που υλοποιεί το θεωρητικά άπιαστο, να κινεί και στις 3 διαστάσεις το συγκρότημα «τρίχα-μπαλανσιέ» προσφέροντας την απόλυτη αντιστάθμιση και εξισορρόπηση απωλειών και κερδών.
Εδώ, ένα πολύ όμορφο video:
Όπως θα καταλάβατε, τα διάφορα Tourbillion που υπάρχουν, βρίσκονται από πλευράς μηχανικής πολυπλοκότητας μεταξύ των δύο παραπάνω "άκρων": του απλού επίπεδου και του σούπερ-ντούπερ τρισδιάστατου.
Και τελικά αξίζει;Από πλευράς ακρίβειας, το λόγο δηλαδή που εφευρέθηκε, όχι.
Η βελτίωση της ακρίβειας των μηχανών –ειδικά στη σημερινή εποχή- λόγω νέων υλικών, νέων τεχνικών συναρμολόγησης, καλύτερων υποδομών ελέγχου κλπ είναι τέτοια που το Tourbillion με την πολυπλοκότητα του μηχανισμού του, δεν έχει να προσφέρει κάτι πραγματικά σημαντικό σε αυτόν τον τομέα.
Όμως, αυτό που δηλώνει το Tourbillion και η δυνατότητα κατασκευής του από μια ωρολογοποιία, είναι η ικανότητα της εταιρείας να υλοποιεί κατασκευές αυτού που λέμε «Υψηλής Ωρολογοποιίας».
Είναι μια επίδειξη τεχνικής ικανότητας, ωρολογιακής εμπειρίας και ένταξης στο club της ελίτ των εκλεκτών εταιρειών και οίκων που μπορούν να υλοποιούν μηχανισμούς Tourbillion.
Ιστορική αναφορά:Κλείνοντας, δεν πρέπει να παραλείψουμε να αναφερθούμε στον εφευρέτη του Tourbillion τον Abraham-Louis Breguet ο οποίος και πατένταρε το μηχανισμό στις 26 Ιουνίου του 1801.
ΕπίλογοςΠροφανώς, το αρθράκι αυτό δεν έχει σκοπό να καλύψει λεπτομερώς το θέμα, που και τεράστιο είναι και πολύπλοκο.
Ελπίζω να πήρατε μια γεύση για τον πολύ ενδιαφέροντα αυτό μηχανισμό, που σημειωτέον δεν εντάσσεται στα λεγόμενα "complications" και παρακαλώ να διορθώσετε όποια λάθη εντοπίσετε.
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας!
