Ήθελα εδώ και καιρό να γράψω κάτι σχετικό με μια ιδιαίτερη "οικογένεια" μηχανισμών Quartz, όμως μια φωνή μέσα μου έλεγε : " θα γράψεις για quartz σε φόρουμ ρολογοφιλων ? Θα σε πάρουν με τις πέτρες! "
Αποφάσισα να αγνοήσω την φωνή αυτή, σκεπτόμενος ότι ο μηχανισμός που θέλω να αναφερθώ είναι τόσο ιδιαίτερος και αντικατοπτρίζει τέλεια την προσπάθεια για όσο το δυνατόν ακριβέστερη μέτρηση του χρόνου, οπότε σίγουρα έχει θέση σε έναν ιστοχώρο με αγάπη στο ρολόι.
Αναφέρομαι φυσικά στην ξεχωριστή σειρά μηχανών 9F της Grand Seiko:
Ας πάρουμε λοιπόν τα πράγματα από την αρχή:
Έπειτα από την αναβίωση του ονόματος Grand Seiko, λήφθηκε η απόφαση στα μοντέλα της γκάμας να προστεθούν και κάποια quartz. H Seiko, ως πρωτοπόρος στην τεχνολογία αυτή, ήθελε να δώσει το παρών με τέτοιους μηχανισμούς σε μια κατηγορία τιμών ανήκουστη ως τότε. Φυσικά, ένα quartz ρολόι με το όνομα GS, θα έπρεπε να μπορεί να ανταπεξέλθει στο βάρος του ονόματος στο καντράν. (Και μεταφορικά και κυριολεκτικά...)
Μετά από πολύ "brainstorming" και έρευνα εκεί στο Shiojiri, για την ανάπτυξη μιας νέας μηχανής - που πρώτα απ' όλα θα ήταν σε θέση να αντέξει τους δείκτες/σήμα κατατεθέν της GS ( οι συνηθισμένοι μηχανισμοί quartz δεν είχαν την απαιτούμενη δύναμη/ροπή για να κινήσουν μεγάλους δείκτες..... σκεφτείτε τα quartz που ξέρετε και θα παρατηρήσετε ότι όλα έχουν λεπτούς και ελαφρούς δείκτες
), το 1988 παρουσιάστηκε το πρώτο GS quartz - το 95GS.
Επικεφαλής της ομάδας μηχανικών που σχεδίασαν και δημιούργησαν την νέα καλιμπρα (9587 και 9581) ήταν ο Kuniharu Natori, κατόπιν διευθυντής του τμήματος σχεδιασμού και ανάπτυξης μηχανών στην Seiko Epson.
Πέντε χρόνια δοκιμών και εξέλιξης αργότερα, το 1993, η ίδια ομάδα με τον ίδιο κύριο επικεφαλή, παρουσίασε την καλιμπρα του θέματος, την 9F, υπό την μορφή τότε της 9F83:
Σήμερα, 27 χρόνια μετά, η 9F παραμένει ένα τεχνολογικό επίτευγμα, η αιχμή του δόρατος στην τεχνολογία quartz... Τι την κάνει όμως τόσο ξεχωριστή?
Καταρχήν οι κρύσταλλοι που χρησιμοποιούνται : Η Seiko "καλλιεργεί" η ίδια τους κρυστάλλους χαλαζία που χρησιμοποιεί στα ρολόγια της. Μέσα σε κλιβάνους που φτάνουν και τους 4 ορόφους σε ύψος σε θερμοκρασία 360 °C και πιέσεις από 1100 έως 1770 bar, οι κρύσταλλοι περνούν από 2 έως και 6 μήνες μέχρι να αναπτυχθούν. Κατά την έξοδο τους από τον κλίβανο ελέγχονται σχολαστικά για τυχόν ατέλειες στην δομή τους και κατόπιν κόβονται στο κατάλληλο μέγεθος και σχήμα.
Έπειτα ξεκινά η τρίμηνη περίοδος δοκιμών και "γήρανσης". Με τις δοκιμές αυτές ( συνοχής στην ταλάντωση και αντίδραση σε διάφορες θερμοκρασίες ) επιλέγονται αυτοί με την καλύτερη συμπεριφορά για να τοποθετηθούν στην 9F! Κάθε ένας κρύσταλλος "παντρεύεται" με ένα ολοκληρωμένο κύκλωμα (IC) που είναι ειδικά προγραμματισμένο με βάση την συμπεριφορά και ιδιότητες του κρυστάλλου.
Όλα αυτά όμως δεν είναι αρκετά για να επιτευχθεί η ζητούμενη ακρίβεια σε ένα GS quartz ρολόι...
Έτσι, κάθε μηχανισμός έχει διάταξη που μετρά την θερμοκρασία "περιβάλλοντος" 540 φορές την ημέρα και ανάλογα με τις θερμοκρασιακές διαφορές και την απόκλιση που δημιουργούν στον αριθμό ταλαντώσεων του κρυστάλλου, ρυθμίζει ανάλογα το παρεχόμενο ρεύμα ώστε οι ταλαντώσεις να παραμένουν όσο γίνεται ακριβώς στις 32768 ανά δευτερόλεπτο! Με αυτό τον τρόπο επιτυγχάνεται η εγγυημένη ακρίβεια του μηχανισμού, της τάξης των +/-10 δευτερολέπτων ανά έτος!!!!
Οι καινοτομίες όμως που εφαρμόζονται στην 9F, δεν σταματούν εδώ: Ένα άλλο ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπιστεί είναι και το περίφημο "κλώτσημα" του δείκτη δευτερολέπτων στους μηχανισμούς quartz (backlash αγγλιστί). Η λύση που υιοθετήθηκε είναι ένα μικροσκοπικό ελατήριο ενσωματωμένο στο δεύτερο γρανάζι.
Η δύναμη που ασκεί το ελατήριο (hairspring) στο γρανάζι -αντιθετη στη φορά κίνησης- εκμηδενίζει το κλώτσημα και έτσι η κίνηση του δείκτη είναι ομαλότερη και ακριβέστερη.
Άλλο ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό της 9F, εκτός από το "backlash auto adjust mechanism", είναι η χρήση "twin Pulse motor". Tι είναι αυτό? - το μοτέρ που κινεί τους δείκτες... Και στην περίπτωση ενός GS ρολογιού, μιλάμε για μεγάλους δείκτες! (Και σε σχήμα αλλά και σε βάρος)
Το μοτέρ διπλής ώσης είναι αυτό που λέει και το όνομα του: κινεί τον δείκτη δευτερολέπτων, με δύο ωθήσεις ανά δευτερόλεπτο, παρέχοντας έτσι την απαιτούμενη ροπή χωρίς να καταναλώνει περισσότερη ενέργεια. Φυσικά αυτό γίνεται με τόσο μεγάλη ταχύτητα που δεν είναι αντιληπτό με γυμνό μάτι!
Μεγάλη προσοχή επίσης έχει δοθεί στην τοποθέτηση των δεικτών (που γίνεται χειρωνακτικά και όχι αυτοματοποιημένα) έτσι ώστε ο άξονας κάθε δείκτη να μην επηρεάζει τον άλλον.
Στο σχέδιο φαίνεται η διάταξη, αλλά και η χρήση αποστατών ώστε να εξασφαλίζεται ο διαχωρισμός των αξόνων :
Άξιος μνείας είναι και ο μηχανισμός αστραπιαίας αλλαγής της ημερομηνίας, η οποία ολοκληρώνεται σε 1/2000ό του δευτερολέπτου τα μεσάνυχτα ( +/- 5 δευτερόλεπτα, ανάλογα την επιδεξιότητα του τεχνίτη που συναρμολογεί την μηχανή) .
Γιατί ναι, η 9F συναρμολογείται στο χέρι, δεχόμενη την ίδια φροντίδα και προσοχή στην λεπτομέρεια με τις μηχανικές καλιμπρες της Grand Seiko !!!
Προσοχή στην λεπτομέρεια που φαίνεται παντού, ακόμα και στον σχεδιασμό της : Όλα τα ζωτικά τμήματα ( γρανάζια και ηλεκτρονικά) είναι στεγανά από σκόνη, έτσι ώστε όταν το ρολόι ανοιχτεί για αντικατάσταση μπαταρίας, να μην έρχονται σε επαφή με το περιβάλλον και τους "ρύπους" του. Αυτή η "στεγανωση" των κινουμένων μερών έχει επίσης θετικό αποτέλεσμα τα λιπαντικά να μην διαφεύγουν ή οξειδώνονται σε επαφή με τον αέρα. Αυτό δίνει την άνεση στη Grand Seiko να δηλώνει πως το διάστημα για αλλαγή λιπαντικών και σέρβις φτάνει εύκολα τα 50 χρόνια !!!!
Σίγουρα η 9F δεν είναι η τυπική αναλώσιμη quartz μηχανή, και δεν θα μπορούσε άλλωστε να είναι σε τέτοια κατηγορία τιμής που προσφέρεται!
Εδώ θα συμπληρώσω πως η ίδια μηχανή σε κάποια επετειακά και limited μοντέλα, δέχθηκε παραπάνω "περιποίηση" και η πιστοποιημένη ακρίβεια της έφτασε στα +/- 5 δευτερόλεπτα τον χρόνο. Θα ξεχωρίσετε τα μοντέλα αυτά, από το πεντάκτινο αστέρι στο dial....
Κάτι για το τέλος: Στην σπάνια περίπτωση που μια 9F με την πάροδο του χρόνου χάσει την ακρίβεια της , υπάρχει διάταξη εύκολα προσβάσιμη έτσι ώστε να ρυθμιστεί και να "πηγαίνει σωστά" και πάλι....
Όλα αυτά λοιπόν μας δίνουν να καταλάβουμε πως δεν μιλάμε για μια απλή quartz μηχανή....
Άλλωστε, πολλά από τα χαρακτηριστικά που κάνουν την 9F κάτι ξεχωριστό ακόμα και σήμερα, 27 χρόνια από το λανσάρισμα της, δεν έχουν "αντιγραφεί" ακόμα, και κάποια υιοθετήθηκαν αρκετά χρόνια μετά το 1993....
Σίγουρα λοιπόν μιλάμε για κάτι "...
one step ahead of the rest.., που έλεγε και μια ψυχή, παλιά στο Τόκυο...........
